Bitcoin có nên đẩy nhanh chuyển sang mật mã hậu lượng tử?

Cộng đồng Bitcoin đang tranh luận gay gắt về việc có cần “chạy đua” nâng cấp hậu lượng tử (post-quantum, PQ) trước mốc 2029 hay không, khi một bên lo rủi ro từ máy tính lượng tử còn bên khác cảnh báo nâng cấp vội có thể tạo ra rủi ro mới và làm giảm hiệu năng mạng.

Tranh luận nổi lên sau báo cáo của Google Quantum AI về khả năng phá vỡ mã hóa sớm hơn dự đoán trước đây. Trong khi đó, các nhân vật như Samson Mow và phía Grayscale đưa ra các lập luận trái chiều về mức độ cấp bách và cách tiếp cận phù hợp.

Tranh cãi cốt lõi: nâng cấp hậu lượng tử cho Bitcoin có cần gấp không?

Điểm mấu chốt là lựa chọn giữa nâng cấp PQ sớm để “đi trước rủi ro lượng tử” và trì hoãn để tránh triển khai vội các giải pháp chưa được kiểm chứng, có thể làm giảm hiệu năng và phát sinh rủi ro an ninh mới.

Samson Mow, nhà sáng lập JAN3, cho rằng hướng đi tốt hơn là không nên vội vàng. Ông nhấn mạnh việc xử lý vấn đề máy tính lượng tử “muộn hơn thay vì sớm hơn” có thể là lựa chọn hợp lý trong bối cảnh các giải pháp PQ hiện tại còn nhiều dấu hỏi.

Vì sao Samson Mow phản đối “nâng cấp PQ sớm”?

Samson Mow phản đối việc thúc đẩy nâng cấp PQ quá nhanh vì lo ngại các giải pháp chưa được kiểm chứng có thể làm Bitcoin dễ bị tấn công bởi máy tính “cổ điển” hiện tại và gây suy giảm tốc độ xử lý giao dịch.

Ông chỉ trích lời kêu gọi nâng cấp PQ “càng sớm càng tốt” từ CEO Coinbase Brian Armstrong, cho rằng cách tiếp cận này có thể tạo ra lỗ hổng mới. Đồng thời, Mow cảnh báo chữ ký PQ lớn hơn sẽ làm tăng kích thước dữ liệu giao dịch.

Theo Mow, chữ ký PQ có thể lớn hơn 10–125 lần so với chữ ký hiện tại, kéo theo suy giảm thông lượng và thậm chí làm dấy lên nguy cơ “Blocksize Wars 2.0” (tranh cãi về kích thước khối).

Ông cũng dẫn ví dụ Solana từng nêu khả năng chậm hơn khoảng 90% nếu áp dụng các giải pháp PQ hiện tại. Ngoài ra, Mow nêu rủi ro tiêu chuẩn PQ có thể bị thúc đẩy kèm “cửa hậu”, đề cập khả năng NSA có thể tác động tới tiêu chuẩn hóa.

Google Quantum AI nói gì về mốc 2029 và rủi ro với BTC?

Google Quantum AI cho rằng cần nâng cấp PQ trước 2029 vì ước tính mới cho thấy việc bẻ khóa mã hóa blockchain có thể cần ít qubit hơn dự đoán trước đây, đồng nghĩa rủi ro có thể đến sớm hơn.

Báo cáo nêu các bộ xử lý lượng tử tiên tiến có thể cần khoảng 500.000 qubit vật lý, hoặc khoảng 1.200–1.450 qubit logic ổn định, để xâm phạm bảo mật tiền mã hóa. Con số này trái với các ước tính cũ yêu cầu tới “hàng triệu qubit”.

Google kêu gọi hoàn tất nâng cấp trước 2029 nhằm tránh kịch bản gần 7 triệu BTC bị đặt vào vùng rủi ro. Báo cáo cũng khiến tranh luận nóng lên vì nâng cấp giao thức Bitcoin thường tốn thời gian và dễ gây bất đồng trong cộng đồng.

Quan điểm thận trọng: Grayscale, Adam Back và các ý kiến khác

Một số bên cho rằng hiện chưa có đe dọa an ninh ngay lập tức từ máy tính lượng tử, nhưng việc chuẩn bị cho tương lai hậu lượng tử vẫn cần được đẩy nhanh theo lộ trình thận trọng.

Charles Edwards của Capriole Investment dự phóng rằng Bitcoin sẽ không lập đỉnh mới nếu không chuyển sang hậu lượng tử. Ngược lại, một số người theo trường phái cypherpunk như Adam Back cho rằng máy tính lượng tử “vật lý” vẫn còn nhiều năm nữa mới có thể xuất hiện trên thị trường dù tiến bộ gần đây đáng chú ý.

Zach Pandl, Giám đốc nghiên cứu của Grayscale, củng cố góc nhìn rằng nhà đầu tư không nên hoảng sợ ở thời điểm hiện tại, nhưng nên tăng tốc chuẩn bị.

Bài viết cũng lưu ý rằng ngoài các ví từ thời Satoshi và ví Taproot, phần lớn nhà đầu tư đã chuyển sang các dạng địa chỉ được xem là “kháng chịu” tốt hơn, như SegWit (P2WPKH).

Tổng kết

Cuộc tranh luận về nâng cấp hậu lượng tử của Bitcoin đang xoay quanh bài toán đánh đổi giữa tính cấp bách trước mốc 2029 và rủi ro triển khai giải pháp PQ chưa đủ kiểm chứng. Thị trường sẽ tiếp tục theo dõi tiến triển công nghệ lượng tử, tiêu chuẩn PQ, và khả năng cộng đồng Bitcoin đạt đồng thuận về lộ trình nâng cấp mà không làm suy giảm hiệu năng mạng.